Historia
(Według przewodnika Destino Mexico)



 

Najprościej myśleć o przeszłości i wynikającej z niej współczesności Meksyku dzieląc ją na cztery okresy, wyznaczone przez najbardziej znaczące i zaburzające ciągłość historyczną momenty:

1. Czasy prehiszpańskie i Konkwista: od pojawienia się człowieka w tej części kontynentu amerykańskiego, poprzez imponujący rozwój cywilizacyjny i kulturowy, kulminujący dokonaniami Majów i Azteków, aż do przybycia w XVI wieku Hiszpanów. 
2. Czasy kolonialne i Wojna Niepodległościowa: od momentu zdobycia przez Korteza stolicy imperium Azteków, Tenochtitlán w 1521 roku, poprzez stopniowe zdobywanie przez konkwistadorów krzyżem i mieczem nowych terenów, oraz narzucanie podbitemu ludowi przywiezionej z Europy religii i stylu życia, opartego na systemie zależności od Starego Kontynentu organizacji społecznej i religii chrześcijańskiej, obowiązujacego do początku XIX wieku, do czasu trwających 11 lat Wojen Niepodległościowych, zwróconych przeciwko dominacji hiszpańskiej.
3. Meksyk niepodległy i Rewolucja: poczynając od uzyskania niepodległości w 1821 roku, poprzez bolesny okres formowania poczucia tożsamości narodowej w XIX wieku i utratę połowy terytorium kraju, aż do Rewolucji Meksykańskiej z 1910 roku.
4. Czasy współczesne: od początku lat dwudziestych XX wieku, zaznaczone końcowym wyniszczeniem elit rewolucyjnych, otwartą walką z kościołem, bardzo silnymi wpływami polityki neokolonialnej, monopartyjnym dyktatem Partii Rewolucyjno- Instytucjonalnej walkami politycznymi, nieudanymi próbami rozwiązań społecznych, ekonomicznymi wzlotami i upadkami związanymi z boomem naftowym, produkcyjnym i turystycznym, przynależnością Meksyku do NAFTA, kontrowersjami wokół rządów Partii Akcji Narodowej (PAN) do początku XXI wieku. 
 

Kalendarium


Czasy prehiszpańskie i Konkwista:

12000 p.n.e. Najstarsze znaleziska paleontologiczne w Meksyku (Tepexpán).
9000 p.n.e. Początki uprawy kukurydzy, zaczątki rewolucji rolnej.
1800-200 p.n.e. Początki wielkich cywilizacji, okres preklasyczny: Olmekowie (La Venta, Tres Zapotes, San Lorenzo); Copilco y Cuicuilco w Dolinie Meksyku; Zapotekowie, Monte Albán i pierwsze miasta Majów.
200-900 n.e. Okres klasyczny: rozwój teokratycznych politeistycznych miast-państw; rozwój największego prehiszpańskiego centrum miejskiego - Teotihuacán; szczyt świetności Monte Albán (Zapotekowie), Tajín (Totonakowie), Palenque, Uxmal, Cobá, Yaxchilan, Bonampak (Majowie), Cacaxtla i Xochicalco.
900-1519 n.e. Okres postklasyczny: Toltekowie (Tula), Majowie (Mayapan, Izamal, Chichén Itzá, Tulúm).
1325 Założenie przez lud Méxica (Aztekowie) miasta Tenochtitlán.
1428 Trójprzymierze, Aztekowie zdobywają hegemonie w środkowym Meksyku; początek polityki ekspansywnej, rozszerzanie granic imperium Azteków od oceanu do oceanu, od obecnego stanu Michoacán do terenów dzisiejszej Gwatemali.
1517 Pierwsza wyprawa odkrywcza Hiszpanów na Jukatan.
1519 Kortez i Hiszpanie goszczeni w pałacu Moctezumy II w stolicy Azteków.
1520 30 czerwiec, Smutna Noc, krwawe walki i wygnanie Hiszpanów z Tenochtitlán.
1521 13 sierpnia, po długotrwałym oblężeniu, upada i zostaje zrównana z ziemią Tenochtitlán, stolica imperium Azteków, na jej gruzach powstaje stolica Nowej Hiszpanii, dzisiejsze Miasto Meksyk. 

Czasy kolonialne i Wojna Niepodległościowa:
1522 Kortez zostaje mianowany przez króla Hiszpanii Karola I Kapitanem Generalnym i Gubernatorem Nowej Hiszpanii; początek powstawania narodu meksykańskiego.
1524 Początek ewangelizacji Nowego Świata, przybycie 12 misjonarzy franciszkańskich.
1531 12 grudnia, ukazanie sie Matki Boskiej z Guadalupe, Indianie przyjmują chrześcijaństwo.
1553 Powstaje pierwszy w Nowej Hiszpanii Uniwersytet.
1566 Skazanie na śmierć syna Korteza, Martina, za spisek przeciwko Koronie Hiszpańskiej.
1651 Narodziny sor Juany Inés de la Cruz, wybitnej poetki meksykańskiej z okresu baroku.
1767 Kasata zakonu i wygnanie Jezuitów dekretem królewskim.
1810 Spisek z Querétaro, 15 września ksiądz Miguel Hidalgo wzywa do walki wyzwoleńczej pod hasłem: "Śmierć Hiszpanom, Niech żyje Matka Boska z Guadalupe".
1821 Meksyk uzyskuje niepodległość. 

Meksyk niepodległy i Rewolucja
1822-1823 Okres Pierwszego Cesarstwa, Agustin Iturbide cesarzem jako Augustyn I.
1836 Odłączenie się stanu Teksas od Meksyku.
1838-1839 Tzw. Wojna o Ciastka, pięciomiesięczna blokada Veracruz przez Francuzów.
1846-1848 Wojna ze Stanami Zjednoczonymi, utrata przez Meksyk północnych terytoriów: Teksas, Nowy Meksyk, Arizona i California.
1847-1851 Kulminacyjny okres trwających 54 lata walk Majów o suwerenność, tzw. wojna kast na Jukatanie.
1857-1861 Pierwsza konstytucja o charakterze liberalnym, ogłoszenie w 1859 roku Praw Reformy przez Benito Juareza, wojna domowa między liberałami i konserwatystami.
1862 5 maja, bitwa pod Puebla, zwycięstwo wojsk meksykańskich pod dowództwem Ignacio Zaragoza nad popierającymi konserwatystów Francuzami.
1864 Okres Drugiego Cesarstwa, Maksymilian z Habsburgów cesarzem z ramienia Napoleona III.
1867 Porażka konserwatystów i egzekucja Maksymiliana, Juarez ponownie prezydentem.
1877 Po śmierci Juareza początek dyktatury gen. Porfirio Díaza, okres Porfiriatu (do 1910).
1893 Utrata części terytorium Meksyku na rzecz Brytyjczyków; Honduras Brytyjski (Belize).
1906 Strajki robotnicze i ich krwawe pacyfikacje.
1910 Początek Rewolucji Meksykańskiej zwróconej przeciwko dyktaturze Díaza.
1911 Powstanie chłopskie Emiliano Zapata pod hasłem "Ziemia i Wolność".
1914-1916 7-miesięczna inwazja amerykańska w Veracruz i wojna podjazdowa z miastami przygranicznymi, Francisco Villa najeżdża Columbus, karne akcje odwetowe Amerykanów.
1917 Nowa konstytucja: ośmiogodzinny dzień pracy, wolność nauczania, nacjonalizacja dóbr związanych z ziemią i wodą; Venustiano Carranza zaprzysiężony prezydentem konstytucyjnym.
1919 Emiliano Zapata zamordowany w hacjendzie San Juan Chinameca, w stanie Morelos.
1920 Venustiano Carranza zamordowany w Tlaxcalantongo, Puebla.
1923 Francisco Villa zamordowany w Parral, Chihuáhua; wznowienie stosunków dyplomatycznych ze Stanami Zjednoczonymi.

Czasy współczesne
1926 Plutarco Elias Calles prezydentem, konflikt religijny zwany "Revolución Cristera".
1928 Po serii udanych zamachów na kandydatów, wybrany prezydentem Alvaro Obregón zostaje zamordowany.
1934 Powstanie PNR, późniejszej Partii Rewolucyjno- Instytucyjnej (PRI), koniec konfliktu religijnego; nowy prezydent Lázaro Cardenas rozdziela ziemię wśród chłopów, nacjonalizuje tabor kolejowy; Calles zostaje wygnany z kraju.
1938 Wywłaszczenie i nacjonalizacja przemysłu wydobywczego ropy naftowej.
1939 Fala imigracji z Hiszpanii po upadku Republiki i zwycięstwie Franco.
1942 Prezydent Manuel Avila Camacho deklaruje Meksyk po stronie aliantów w II wojnie światowej.
1946 Pierwsze dowody sfałszowania wyborów, masakra protestujących; uzmocnienie więzów Meksyku ze Stanami Zjednoczonymi.
1952-1958 Okres "stabilnego rozwoju", kobiety otrzymują czynne prawo wyborcze; CIA organizuje przewrót w Gwatemali; rząd Meksyku pomaga rewolucjonistom kubańskim.
1964-1965 Boom ekonomiczny; Meksyk opiera się Stanom Zjednoczonym i nie zrywa stosunków dyplomatycznych z Kubą; Stany Zjednoczone zwracają Meksykowi Chamizal (El Paso) w Teksasie; strajki, protesty społeczne i represje, początek "brudnej wojny" między grupami opozycji i bezpieką.
1968 2 października, masakra manifestantów na placu Tlatelolco w Mieście Meksyk; XIX Olimpiada.
1970 IX Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
1973-1979 Fala imigracji z Chile po zamachu stanu Pinocheta, początek fal emigracyjnych z krajów Ameryki Środkowej; legalizacja czasopism prodemokratycznych i partii komunistycznej; kryzys ekonomiczny.
1982-1988 Problemy narkotykowe i korupcyjne.
1985 19 września, największe trzęsienie ziemi w historii Meksyku; kryzys naftowy.
1986 XIII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, powstanie FDN, późniejszej partii demokratycznej PRD; jej kandydat Cuauhtemoc Cardenas w wyniku fałszerstwa wyborczego nie zostaje prezydentem.
1988-1994 Prywatyzacja, otwarcie dla inwestycji zagranicznych; powstanie Komisji Narodowej Praw Człowieka; ujawnienia fałszerstw w wyborach stanowych.
1992 21 września, wznowienie stosunków dyplomatycznych Meksyku z Watykanem po 133 latach przerwy, nadanie Kościołowi statusu prawnego.
1994 1 stycznia, wchodzi w życie układ o wolnym handlu NAFTA między Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Meksykiem; powstanie zapatystów w Chiapas, których zadaniem jest zachowanie autonomii Indian i zwrot zabranych ziem; zabójstwo opowiadających się za zmianami przywódców partii PRI, José Ruíz Massieu i Donaldo Colosio.
1994-2000 Kryzys ekonomiczny, oskarżenie o korupcję byłego prezydenta Salinasa, który decyduje się na opuszczenie kraju, masakra chłopów ze stanu Guerrero przez policję stanową; reformy systemu elektoralnego, ustanowienie kontroli nad wydatkami państwowymi.
1997 Utrata przez PRI większości w kongresie, Cuauhtemoc Cardenas (PRD) zostaje szefem rządu Dystryktu Federalnego; masakra Indian w Acteal, Chiapas.
2000 Po raz pierwszy po 71 latach monopolu prezydenckiego PRI, prezydentem zostaje Vicente Fox Quesada, z Partii Akcji Narodowej (PAN); wchodzi w życie traktat o wolnym handlu z Unią Europejską; Andrés Manuel López Obrador (PRD) wybrany szefem Rządu Dystryktu Federalnego; równy podział sił w kongresie, wzrost ekonomiczny, przyśpieszone zmiany polityczne; przenikanie związków rodzinnych w polityce prezydenckiej; bezpardonowa propagandowa walka o władzę.
2002 Jan Paweł II przybywa do Meksyku na kanonizację pierwszego indiańskiego świętego Juana Diego;
liczne strajki i manifestacje przeciwko neoliberalnym reformom społecznym i gospodarczym Vincentego Foxa.
2004 Zaostrzenie relacji dyplomatycznych z Kubą; Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny w Guadalajara; rozpoczęcie przez rząd bezpardonowej walki z przestępczością i handlem narkotykami; Meksyk odwiedza ponad 100 milionów turystów.
2005 Ustabilizowanie kursu dolara względem meksykańskiego peso; krwawe zamieszki w więzieniach; propozycja wybudowania "wirtualnego muru" chroniącego USA przed napływem nielegalnych emigrantów przez granicę meksykańską.
2006 Wybory prezydenckie wygrane minimalnie przez kandydata rządzącej partii PAN Felipe Calderóna; pokonany Andrés Manuel López Obrador nie uznaje wyników wyborów nawołując do obywatelskiego nieposłuszeństwa; starcia uliczne i parlamentarne między zwolennikami obydwu polityków.
2007 Protesty przeciwko podwyżkom cen tortilli; wizyta prezydenta USA Georga Busha zakończona starciami ulicznymi.